De Nacht-Wacht

Over de Nacht-Wacht

Al drie jaar werkt Marjolijn van Heemstra samen met Najat Kaddour en een handvol nachtwachters aan De Nacht-Wacht: een onderzoek naar de waarde van de nachtelijke duisternis in een stad met veel te veel lichtvervuiling. Een project met vele vormen en één missie: ons beeld van de duisternis verbeteren. Want al dat licht is schadelijk voor ons en onze omgeving.

Tijdens nachtwandelingen ontdekt De Nacht-Wacht samen met enthousiaste bezoekers de levendigheid van verlaten parken en de betovering van een hemel met sterren en maan. Van 22 t/m 24 september 2023 was het allereerste Amsterdam Dark Festival, met uitverkochte programma’s in o.a. ARTIS, de Dominicuskerk, Hortus en Tolhuistuin, schemersessies door de hele stad en nachtwandelingen in vijf donkere bossen.

Kom naar een activiteit van De Nacht-Wacht! Samen zetten we duisternis in als gereedschap voor rust, verwondering en een gezond(er) ecosysteem.

In het voorjaar van 2024 organiseren we oude en nieuwe nachtwandelingen. Kaarten zijn binnenkort te koop. Tijdens de wintermaanden kun je elke donderdag Schemeren in ARTIS Groote-Museum. 

Beeld: Marte Boneschansker/Anneloor van Heemstra/Corine Datema

nachtwandelingen

Tijdens de nachtwandelingen van De Nacht-Wacht trekken we met een kleine groep naar een van de donkerste randen van Amsterdam. Om tussen de bomen en onder de sterren te merken hoe duisternis voor even het vertrouwde vreemd maakt, het bekende onbekend. Om langzaam te lopen, te ritselen met de egels, de nachtvlinders, de vleermuizen. Om waar te nemen hoe zonder zicht de wereld groter wordt. Want het licht laat je zien waar je bent, maar het donker maakt de wereld grenzeloos. Elke wandeling vertelt het verhaal van een specifieke plek en de mensen, dieren en planten die daar door de nacht bewegen.

In het voorjaar van 2024 organiseren we oude en nieuwe nachtwandelingen. Kaarten zijn binnenkort te koop.

SCHEMEREN IN ARTIS-GROOTE MUSEUM

Voor het ervaren van de nachtelijke duisternis hoef je niet op de nacht te wachten. Al vlak na zonsondergang begint de grote overgang: de schemer. Het gouden uur gaat over in het blauwe uur, het licht verdwijnt, kleuren worden koeler.

Elke donderdagavond verzamelen we met zonsondergang in ARTIS-Groote Museum om te gaan schemeren. Een term die stamt uit een tijd dat mensen het licht het liefst zo lang mogelijk uitlieten en aan het begin van de avond het donker afwachten. Een piepklein overgangsritueel. Een klein uur niets produceren of consumeren, simpelweg zitten en zien hoe de duisternis opkomt, hoe grenzen vervagen, de dag verwatert, overgaat in de nacht.

WAT KAN IK ZELF DOEN?

Op zoek naar meer duisternis in je leven? Of wil je nacht-activist worden? In dit pdf’je vind je tips en dingen die ons inspireerden.

AMSTERDAM DARK FESTIVAL

Van 22 tot en met 24 september 2023 was de allereerste editie van het Amsterdam Dark Festival. Drie dagen en nachten ontdekten we samen met bijna 2000 bezoekers de schoonheid van de duisternis. Er waren uitverkochte programma’s in o.a. ARTIS, Dominicuskerk, Hortus en Tolhuistuin, schemersessies door de hele stad en nachtwandelingen in vijf donkere bossen. We kijken terug op een fantastisch weekend.

Wil je op de hoogte blijven van het Amsterdam Dark Festival? Abonneer je op onze nieuwsbrief en volg ons op Instagram.
Tot in het donker!

Campagnebeeld: Noortje Boer

Achtergrond

Onze samenleving is verslaafd aan licht en snelheid. Het trage, het stille, het duistere blazen we weg met lampen en lawaai. Het is ons denken ingeslopen, onze taal, onze cultuur: hoe donkerder hoe slechter.

Nederland behoort tot de meest lichtvervuilde landen ter wereld, ons donker wordt in razend tempo met uitsterven bedreigd. Het treurige is dat we het nauwelijks merken. Elke generatie groeit op met minder duisternis maar weet niet hoe het vroeger was dus merkt de achteruitgang niet op. Transgenerationeel geheugenverlies, wordt dat genoemd. Een mechanisme dat ervoor zorgde dat wij geleidelijk en zonder enig protest onze sterrenhemel grotendeels verloren. Een land waar je nauwelijks nog beseft dat we onderdeel zijn van een zonnestelsel, een sterrenstelsel, een supercluster.

Maar we verliezen meer dan uitzicht alleen. Het voortdurende licht maakt ons moe en soms zelfs ziek. Het houdt ons lichaam in actieve stand als we eigenlijk zouden moeten rusten. En dan is er nog de impact op ons ecosysteem. Insecten en nachtvlinders cirkelen om lantaarnpalen tot ze dood neervallen, verwarde vogels zingen in het kunstlicht tot ze volledig uitgeput zijn. Vleermuizen verliezen terrein. Talloze dieren raken gedesoriënteerd omdat ze in een oogverblindende wereld niet langer kunnen navigeren op het kompas van de sterrenhemel. 

Met de Nacht-Wacht willen we dit geheugenverlies tegengaan door nieuwe herinneringen te maken. Nacht-herinneringen. 

Beeld: Afsaneh Ghafarian Rabe’I/Anneloor van Heemstra/Corine Datema

Schuifelend slingeren we tussen de bomen door, in een adembenemende, bevrijdende duisternis, die je inmiddels gretig omarmt.

De Theaterkrant, augustus 2022

De nacht-wacht in de media

Marjolijn verschijnt regelmatig in de media om te schrijven en spreken over de nacht (- wacht).


Voor de podcast Libelle luisterloopje ging Marjolijn samen met presentator Patrick Martens de nacht in om te laten zien hoe sprookjesachtig mooi een wandeling door de donker is.



Voor Het Parool schreef Marjolijn een essay: “We moeten weer van het donker gaan houden – samen met de vleermuizen en de glimwormen. Een stad zonder duisternis is een stad zonder ziel.”


We kregen veel mooie reacties op het artikel in De Volkskrant over schemeren: “Wat zou er gebeuren als Nederland massaal aan het schemeren sloeg? Elke dag de overgang van werk naar rust zou markeren, elke dag een uur niets produceren of consumeren, elke dag het besef dat tegenstellingen met elkaar verweven zijn en even, heel even de mogelijkheid voelen een wolf, een vleermuis, de mist te zijn.”


De Nacht-Wacht spotte door haar nachtcamera een bijzonder vogeltje: een blauwstaart, afkomstig uit Siberië. Het Parool schreef erover.



De Volkskrant liep mee met een nachtwandeling op Over het IJ en schreef een mooi verslag. Herien Wensink interviewde Marjolijn voor De Volkskrant. “Samen ’s nachts wandelen is het zinnigste wat je kunt doen”.


Marjolijn van Heemstra, Ruben Hein en Vincent Icke hielden een vurig pleidooi voor het donker van de nacht bij Khalid en Sophie.


De Standaard interviewde Marjolijn: “Dat we leven in een tijd waarin de nacht eigenlijk niet meer bestaat, vind ik zo’n vreemd idee.”


Het boekenprogramma Brommer op zee nodigde Marjolijn uit voor een gesprek over ruimtevaart, astrofobie en het belang van het donker.

Dankjulliewel voor de geweldige ervaring! Ik vond het werkelijk fantastisch. Mijn zoon en ik hebben nog lekker nagepraat in de auto.

Publieksreactie op Zeeland Nazomerfestival, augustus 2022

Het grote glimwormenonderzoek

Twee jaar terug werd bij toeval een kleine kolonie glimwormen (familie van de vuurvlieg) gevonden in het Vliegenbos. Dat was wereldnieuws, want de glimworm is een zeldzaam dier dat in Nederland weinig voorkomt en bovendien in steeds mindere mate. In de zomer van 2022 deden we een eerste onderzoek om meer te leren over de aanwezigheid en verspreiding van deze zeldzame stadgenoot. Ecoloog Emiel van Loon schreef een onderzoekshandleiding en Marjolijn van Heemstra schreef een audioverhaal over glimwormen dat je kon luisteren tijdens je zoektocht.

De eindstand van deze eerste officiële Amsterdamse glimwormentelling: nul exemplaren. Waarschijnlijk was het te droog en te licht. Marjolijn: “Toen we de glimwormen twee jaar geleden per toeval tegenkwamen in het Vliegenbos in Noord vond ik het troostend dat je middenin de zesde uitstervingsgolf een bijzondere diersoort kan vinden vlakbij je huis. Deze zomer hoopte ik weer op troost (wie niet). Maar goed, ik zag dus geen Amsterdamse glimwormen, wel werd ik veel geïnterviewd over glimwormen. En ik heb de hoop niet opgegeven. Twee jaar geleden zagen we ze ineens gloeien in oktober. Helemaal off season, waarschijnlijk een geval van grote klimaatverwarring, maar toch, ik blijf nog even op de uitkijk.”

Jammer van het afgelopen glimwormenseizoen, maar in elk geval heb je mijn ogen voorgoed geopend!

Deelnemer van het glimwormenonderzoek

De nacht-wacht academie

In de Nacht-Wacht Academie van het najaar van 2021 bereidde een groep jonge ruimtevaarders zich voor op een reis naar Mars.

Hens Zimmerman was op bezoek, we begonnen aan een Marsmoestuin en we proefden een Spirulina milkshake. De maand daarna gingen we samen met commandant André Kuipers gingen aan boord van de SpaceBuzz. Twee kinderen moesten huilen toen ze door middel van virtual en augmented reality de aarde zagen vanuit de ruimte, zó mooi vonden ze het. We luisterden naar een boodschap van Wubbo Ockels, schreven brieven aan moeder aarde en maakten samen met Afval Koningin Frouwkje Smit te gekke ruimtepakken van afval. We dansten alsof we op Mars waren, gaven elkaar complimenten en versierden een eigen gelukskistje.

Nachtwachter Najat maakte van elke bijeenkomt van De Nacht-Wacht Academie een kort verslag.

September 2021
Oktober 2021
November 2021
December 2021

Ik zie de aarde, daar woon ik, we zijn er bijna!

Jonge stadsastronaut in de SpaceBuzz ervaring tijdens de Nacht-Wacht academie

De Nacht-Wacht en Hotel isis

Op 23 april 2021 nam De Nacht-Wacht voor de eerste keer de lobby over van hotel Isis aan het Amsterdamse Spreeuwenpark voor een live en coronaproof radioprogramma over de nacht en sterren. Te gast in de radioshow waren hoteleigenaar Mohammed met een verhaal over de Egyptische piramides en sterrenbeelden en de piepjonge zangeres Hayat. Hotelgasten hoorden de radioshow live op boxjes in hun kamer. Nog voor zonsopgang werden de hotelgasten opgehaald om in het Vliegenbos een wandeling te maken met begeleidende audio: een verhaal over duisternis, transformatie en herinneringen aan het Vliegenbos.

Foto: Vincent van den Brink

Het was indrukwekkend. Dankjewel voor deze prachtige ervaring. Ik heb genoten van het duister en ontdekte hoe zeer ik avontuur heb gemist.

Publieksreactie op Over het IJ festival, juli 2021

Gerelateerd

Bericht 11/07/2023 Nachtwacht

Nu te koop: kaarten voor het Amsterdam Dark Festival

Van vrijdag 22 t/m zondag 24 september 2023 organiseert Marjolijn van...

Lees verder
theater 09/05/2023 Nacht-Wachtwandeling

De Nacht-Wacht

Wandelingen naar de donkerste plekken van de stad

Lees verder
Bericht 09/05/2023 Nachtwacht

Nachtwandelen in mei en juni

De volgende nachtwandeling is op vrijdag 19 mei in het Diemerbos. Op vrijdag 23...

Lees verder
Bericht 22/03/2023 Nachtwacht

Aftrap ramadan op de A’dam Toren

‘Die saamhorigheid is toch prachtig’ Het is inmiddels een traditie: de...

Lees verder
Bericht 06/02/2023 Nachtwacht

Vragen helpt: meld lichtvervuiling!

Zorg samen met De Nacht-Wacht voor een donker Vliegenbos! “Laatst zat...

Lees verder
Bericht 22/11/2022 Nachtwacht

Nu te koop: kaartjes voor Schemeren

Van 11 tot en met 30 januari neemt Marjolijn van Heemstra...

Lees verder
theater 17/11/2022 Voorstelling

Schemeren

Marjolijn van Heemstra neemt je mee naar de schemer.

Lees verder
Speelt
Bericht 19/10/2022 Nachtwacht

Marjolijn van Heemstra en de Nacht van de Nacht

Vorig jaar (2021) was Marjolijn van Heemstra ambassadeur van de Nacht...

Lees verder
Bericht 05/10/2022 Nachtwacht

Kaartjes voor de nachtwandeling in oktober nu te koop!

We gaan dit jaar nog één keer met de Nacht-Wacht het...

Lees verder
Bericht 12/07/2022 Nachtwacht

Kaartjes voor De Nacht-Wacht in augustus en september 2022 nu te koop!

De Nacht-Wacht trekt maandelijks met steeds nieuwe nachtwachters door de donkerste...

Lees verder
Bericht 19/01/2022 Nieuws

Een middag vol ‘geluksstofjes’

Vlak voor de nieuwe lockdown had De Nacht-Wacht Academie nog een...

Lees verder
Bericht 07/12/2021 Nachtwacht

De boodschap van Wubbo Ockels en ruimtepakken van afval

Na de ruimtereis in de Spacebuzz de vorige keer, was de...

Lees verder
Bericht 27/10/2021 Nachtwacht

Mee met de SpaceBuzz van André Kuipers

Twee kinderen moesten huilen toen ze door middel van virtual en...

Lees verder
Bericht 17/09/2021 Nachtwacht

Hens Zimmerman op bezoek, een Marsmoestuin en Spirulina milkshake.

De Nacht-Wacht academie draait op volle toeren! Afgelopen woensdag was Hens...

Lees verder
Bericht 18/08/2021 Nachtwacht

De Nacht-Wacht Academie gaat van start!

Vanaf vandaag gaat een groep kleine nachtwachters op avontuur in De...

Lees verder
Bericht 03/08/2021 Nachtwacht

Nachtwandelingen op Over het IJ groot succes!

“Tijdens de nachtwandeling van theatermaker Marjolijn van Heemstra is de duisternis...

Lees verder
Bericht 22/05/2021 Nachtwacht

De Nacht-Wacht op Over het IJ

Wil je graag meewandelen met De Nacht-Wacht? Dat kan begin juli...

Lees verder
theater 21/05/2021 Nacht-Wachtwandeling

De Nacht-Wacht op Over het IJ 2021

Ga mee op pad met De Nacht-Wacht

Lees verder
Bericht 26/04/2021 Nachtwacht

Terugluisteren: Radio Isis

Radio Isis gemist? Luister het hier terug! Op 23 april nam...

Lees verder
Bericht 16/04/2021 Nachtwacht

Nachtwachter Najat

We stellen graag de allereerste Nachtwachter voor: Najat Kaddour! “Najat was...

Lees verder
Bericht 15/04/2021 Nachtwacht

23 april live radioshow van De Nacht-wacht

Op vrijdagavond 23 april om 22:00 neemt De Nacht-Wacht de lobby...

Lees verder
Bericht 12/04/2021 Nachtwacht

Op zoek naar de maansikkel: het startsein van de ramadan in Amsterdam

Maandag 12-04-2021 was de allereerste activiteit van De Nacht-Wacht: het spotten...

Lees verder